5 Mart 2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (“Değişiklik Yönetmeliği”), Türkiye’deki yatırım süreçlerini ve çevre mevzuatını kökten değiştirdi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından yürürlüğe konulan bu düzenleme, bürokratik terimlerden kapasite sınırlarına kadar pek çok yenilik getirmektedir.
Söz konusu Değişiklik Yönetmeliği kapsamında, yatırımcıların, hukukçuların ve şirket/işletme sahiplerinin bilmesi gereken en önemli değişiklikleri aşağıda detaylı olarak derledik.
Çevre Etki Değerlendirme Yönetmeliğinin (“ÇED Yönetmeliği”) Ek-2 listesinde yer alan faaliyetlere verilen bir ÇED raporu türü olan “ÇED Gerekli Değildir” kararı, yatırımcının çevreye zarar vermeyecek şekilde projeyi yürütebileceğini belgelendirir ve yasal süreçlerin önünü açmaktaydı. Değişiklik Yönetmeliği ile “ÇED Gerekli Değildir” kararı artık literatürden çıkarıldı. Değişiklik Yönetmeliği sonrasında, projeler için iki temel karar mekanizması işleyecek:
• ÇED Olumlu: Projenin çevresel etkilerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve gerçekleşmesinde sakınca görülmediği durumlar.
• ÇED Raporu Hazırlanmalıdır: Projenin daha detaylı bir çevresel incelemeye tabi tutulması gerektiği durumlar.
2. Güncel Ek-1 ve Ek-2 Proje Listeleri
Değişiklik Yönetmeliği ile sektör bazlı kapasite eşiklerinde de önemli güncellemeler yapılmıştır. Özellikle çevresel etkilerin yüksek olduğu ağır sanayi yatırımları ve yenilenebilir enerji yatırımları söz konusu olduğunda, bu eşikler sürecin temel belirleyicisi konumunda olacaktır.
TABLO 1: Kritik Sektörlerde Yeni ÇED Eşikleri
Sektör / Proje Türü
Ek-1 (Doğrudan ÇED Raporu)
Ek-2 (Ön İncelemeye Tabi)
Arazi GES (Güneş)
25 Hektar ve üzeri
7,5 Hektar – 25 Hektar arası
Yüzer GES
2 Hektar ve üzeri
2 Hektar altı
Rüzgar Enerjisi (RES)
–
1 Adet türbin ve üzeri
Açık Maden İşletmeleri
25 Hektar ve üzeri
25 Hektar altı alanlar
Kırma-Eleme Tesisleri
400.000 Ton/Yıl ve üzeri
400.000 Ton/Yıl altı
Atık Su Arıtma
50.000 m³/Gün ve üzeri
30.000 m³/Gün ve üzeri
Salça / Sos Üretimi
25.000 Ton/Yıl ve üzeri
25.000 Ton/Yıl altı
Gemi Söküm
Tüm tesisler (Ek-1)
–
3. Süreçlerdeki “Takvim Günü” ve Denetim Hassasiyeti
ÇED Yönetmeliği kapsamında yapılan yeni düzenlemelerle birlikte, süreçlerdeki belirsizlikleri gidermek amacıyla süreler iş günü yerine artık ‘takvim günü’ esasına bağlanmıştır. Bu çerçevede, eksikliklerin tamamlanması için otuz (30) takvim günü süre tanınırken, rapor sunma süresi ise bir (1) yıl olarak belirlenmiştir; ancak ihtiyaç halinde bu süreye yüz seksen (180) gün ek uzatma hakkı tanınabilmektedir. Ayrıca denetimi ve bu husustaki hassasiyeti artırmak amacıyla, yatırımın inşaat aşamasındaki faaliyetlerini içeren ‘Proje İlerleme Raporu’nun, komisyonca belirlenen periyotlarda raporlanması artık yasal bir zorunluluk haline getirilmiştir.
4. Proje İlerleme Raporu ve Denetim
Yeni eklenen “Proje İlerleme Raporu” tanımı ile artık “ÇED Olumlu” kararı alındıktan sonra, yatırımın ilk inşaat dönemindeki gelişmeler komisyonun belirlediği periyotlarda Bakanlığa raporlanmak zorunda. Bu, çevresel taahhütlerin sadece kâğıt üzerinde kalmadığının, inşaat aşamasında da sıkı takip edileceğinin bir göstergesidir.
ÇED doğrultusundaki söz konusu Değişiklik Yönetmeliği, süreçlerin çevrimiçi E-ÇED Sistemi üzerinden gerçekleştirilmesi gibi daha dijital ve daha hızlı ilerlemesini amaçlasa da, bu süreçteki hatalı bildirimler ve/veya belirtilen sürelere uyulmaması projenin tamamen iptal edilmesine ve dolayısıyla sürecin sonlandırılmasına yol açabilecektir. Özellikle revizyon başvuruları, devir süreçleri ve kapasite artışları konularında güncel mevzuata hâkim bir destek almak maliyet yönetiminde kritik rol oynamaktadır.
1) “ÇED Gerekli Değildir” kararı olan eski projelerin durumu ne olacak?
Yönetmeliğin Geçici 1. maddesi uyarınca, 19 Temmuz2025 tarihinden önce alınmış ve geçerliliği devam eden kararlar için yeni yönetmelikteki “ÇED Olumlu” hükümleri uygulanacaktır. Yani kazanılmış haklar korunmaktadır ancak izleme süreçleri Değişiklik Yönetmeliği’nde belirtilen yeni kurallara tabidir. 2) Halkın katılımı toplantısına katılmazsak ne olur?
Değişiklik Yönetmeliği uyarınca, proje sahibi veya yetkilendirilmiş kurum toplantıya üst üste iki (2) kez katılmazsa ÇED süreci Bakanlık tarafından doğrudan sonlandırılacaktır. Bu durum, yatırım için ciddi bir zaman ve maliyet kaybı anlamına gelir. 3) Proje sahibi değişirse ne yapmalıyım?
ÇED kararları (ÇED Olumlu veya eski adıyla ÇED Gerekli Değildir), temelde projeye/tesise verilir ancak hukuki sorumluluk o projeyi yürüten tüzel kişiliğe (şirkete) aittir. İsim veya ünvan değişikliği durumunda, devir işlemi tamamlandıktan sonra, yeni sahibin taahhütname, imza sirküleri ve ticaret sicil gazetesi ile doksan (90) takvim günü içerisinde İl Müdürlüğüne başvurması zorunludur. Aksi takdirde, mevcut izinler ve sorumluluklar riske girebilecektir. 4) GES projelerinde çatı sistemleri ÇED’e tabi mi?
Hayır. Hem Ek-1 hem de Ek-2 listelerinde belirtildiği üzere, çatı ve cephe tipi güneş enerji sistemleri söz konusu yönetmelik kapsamındaki alan hesaplamalarından muaftır. 5) Mevcut tesisimde alan genişletmesi yaparsam ÇED gerekir mi?
Kapasite artışı olmasa dahi, alansal bir revizyon planlanıyorsa “Proje Revizyon Başvuru Bedeli” ödenerek başvuru yapılması gerekmektedir. Revizyonun niteliği doğrultusunda Bakanlık yeni bir ÇED sürecine başlanarak, baştan inceleme yapılmasını talep edebilir. Sonuç ve Önerilerimiz
Değişiklik Yönetmeliği, güncel konulara paralel olarak çevresel hassasiyetleri artırarak, bu konuya dikkat çekerken, yatırımcılar için de daha net ve açıklayıcı bir yol haritası sunmaktadır. Ancak, teknik eşiklerin karmaşıklığı ve “muaf” sayılan projelerin kapsamı, profesyonel bir Uyum ve Regülasyon hukuku desteğini zorunlu kılmaktadır.
Yatırımlarınızın durdurulmaması, süreçlerinizin aksamaması ve idari yaptırımlarla karşılaşmamanız için güncel listelerdeki yerinizi kontrol etmenizi öneririz.
ÇED Yönetmeliği değişikliği ve tesisinizin ÇED olumlu raporundaki hukuki uyum süreci ile ilgili NPartners ile iletişime geçebilirsiniz.
nazli@npartners.com.tr | info@npartners.com.tr
www.npartners.com.tr | +90 507 604 23 25